Schijnzelfstandigheid ZZP 2026 risico’s en regels
Schijnzelfstandigheid ZZP in 2026
Dit moet je weten als ondernemer
Werk je met zzp'ers? Dan is schijnzelfstandigheid zzp een onderwerp waar je in 2026 niet meer omheen kunt. De Belastingdienst handhaaft actief en het schijnzelfstandigheidsrisico is voor veel opdrachtgevers groter dan ze denken. Naheffingen, boetes en claims van schijnzelfstandigen die als nog werknemersrechten eisen. Het gebeurt momenteel echt.
Gelukkig kun je schijnzelfstandigheid voorkomen als je weet waar je op moet letten. We leggen je graag de regels rondom zzp schijnzelfstandigheid in 2026 uit. Twijfel je of jouw zzp'ers misschien schijnzelfstandig werken?
Vraag ons om onze schijnzelfstandigheid zzp boekhouder advies. Bij Benfi Finance helpen we ondernemers om dit goed te regelen, voordat de Belastingdienst op de stoep staat.
Wat is schijnzelfstandigheid precies?
Schijnzelfstandigheid betekent dat iemand op papier als zzp'er werkt, maar dat de werkrelatie in de praktijk een dienstverband is. De zzp'er werkt dan onder gezag van de opdrachtgever, heeft geen echte vrijheid in hoe het werk wordt uitgevoerd en draagt geen ondernemersrisico. Gevolg: de Belastingdienst kan naheffingen opleggen alsof het een werknemer was.
Waarom is dit in 2026 ineens zo urgent?
Saliha zegt: omdat de Belastingdienst nu echt controleert. Jarenlang gold er een handhavingsmoratorium. Dat betekende in de praktijk dat de fiscus alleen ingreep bij opzettelijke fraude. Die tijd is voorbij.
Per 1 januari 2025 is het moratorium opgeheven. En in 2026? Dan wordt het nog serieuzer. De Belastingdienst zet 80 fte in op controles: bedrijfsbezoeken, boekenonderzoeken en detectiemodules. Vergrijpboetes zijn mogelijk bij opzet of grove schuld. De zachte landing (geen verzuimboetes) geldt nog in 2026, maar vanaf 2027 vervallen alle versoepelingen.
Wacht je tot 2027? Dan ben je te laat. De naheffingen gaan nu al terug tot 1 januari 2025.
Wanneer is een zzp'er schijnzelfstandig?
Dat is precies de vraag waar veel ondernemers mee worstelen. De wet zegt: er is sprake van een arbeidsovereenkomst als er arbeid, loon en een gezagsverhouding is. Maar wat is 'gezag' precies?
De Hoge Raad heeft in het Deliveroo-arrest negen criteria vastgesteld. Het gaat om het totaalplaatje (een 'holistische toets'), niet om één los punt. De belangrijkste criteria zijn:
- Bepaalt de opdrachtgever hoe het werk wordt uitgevoerd? Of alleen het eindresultaat?
- Is het werk ingebed in de organisatie? Draait de zzp'er mee alsof hij werknemer is?
- Moet de zzp'er het werk persoonlijk uitvoeren? Of mag hij zich laten vervangen?
- Hoe lang duurt de opdracht? Een kort project is iets anders dan drie jaar fulltime.
- Hoeveel opdrachtgevers heeft de zzp'er? Eén opdrachtgever is een rood signaal.
- Draagt de zzp'er ondernemersrisico? Eigen materiaal, eigen aansprakelijkheid?
- Hoe hoog is het uurtarief? Onder de €38 geldt straks een rechtsvermoeden van werknemerschap.
Geen van deze punten is op zichzelf doorslaggevend. Maar als er meerdere richting 'dienstverband' wijzen, heb je een probleem.
De financiele risico's als het misgaat
Heel concreet. Dit kan er gebeuren:
- Naheffing loonheffingen: de Belastingdienst vordert de loonbelasting, premies volksverzekeringen en premies werknemersverzekeringen die niet zijn afgedragen. Met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025.
- Vergrijpboetes: bij opzet of grove schuld. Die kunnen flink oplopen.
- Pensioenpremies: pensioenuitvoerders kunnen premies vorderen tot vijf jaar terug. In sommige gevallen zelfs twintig jaar.
- Arbeidsrechtelijke claims: de zzp'er kan alsnog werknemersrechten claimen. Denk aan loondoorbetaling bij ziekte (twee jaar), ontslagbescherming en vakantiegeld.
Een ondernemer met vijf zzp'ers die achteraf als werknemers worden aangemerkt? Die kijkt zo tegen tienduizenden euro's aan naheffingen en claims aan. Dat is geen overdrijving, dat is de realiteit van 2026.
In 5 stappen schijnzelfstandigheid voorkomen
Stap 1: Breng al je arbeidsrelaties in kaart
Begin bij het begin. Maak een overzicht van alle zzp'ers waarmee je werkt. Hoe lang al? Hoeveel uur per week? Hoeveel opdrachtgevers hebben ze? Werken ze op jouw locatie of vanuit huis? Dit overzicht is je startpunt.
Stap 2: Toets elke relatie aan de negen criteria
Loop per zzp'er de Deliveroo-criteria langs. Eerlijk. Niet hoe het op papier staat, maar hoe het in de praktijk gaat. Stuurt de zzp'er zelf facturen? Heeft hij eigen materiaal? Kan hij opdrachten weigeren? Of zit hij elke maandag om 9 uur op dezelfde stoel?
Stap 3: Pas contracten en werkwijze aan
Klopt het contract met de werkelijkheid? Als je zzp'er niet mag worden vervangen, persoonlijk moet verschijnen en jij bepaalt wanneer en hoe er gewerkt wordt: dan is het contract niet genoeg om schijnzelfstandigheid te voorkomen. Pas de werkwijze aan of pas het contract aan. Of allebei.
Stap 4: Documenteer alles
De Belastingdienst kijkt naar bewijs. Zorg dat je kunt aantonen hoe de samenwerking werkt. Bewaar overeenkomsten, facturen, e-mails over opdrachtomschrijvingen en evaluaties. Hoe beter je documentatie, hoe sterker je staat bij een controle.
Stap 5: Schakel een specialist in
Dit is geen onderwerp voor 'even zelf uitzoeken'. De regelgeving verandert snel, de jurisprudentie is complex en de risico's zijn groot. Een boekhouder of belastingadviseur die dit kent, bespaart je geld. Serieus. Bij Benfi Finance beoordelen we je arbeidsrelaties, signaleren risico's en zorgen dat je compliant bent. Liever nu even investeren dan straks een naheffing ontvangen.
Wat zegt het CBS?
Nederland telt 1,2 miljoen zzp'ers (CBS, Q4 2025). In 2015 waren dat er 900.000. Een stijging van 33% in tien jaar. Ook ruim 4 op de 10 werkenden in Nederland is flexwerker. Nederland is daarmee koploper in Europa (CBS).
Waarom dit ons interesseert
Omdat we het zien gebeuren. We spreken ondernemers die al jaren met dezelfde zzp'ers werken en oprecht denken dat het goed zit. Tot ze een brief van de Belastingdienst krijgen. Of tot die ene zzp'er ziek wordt, even googelt en ontdekt dat hij recht heeft op twee jaar loondoorbetaling.
Dat willen we voorkomen. Niet omdat we je bang willen maken, maar omdat een kleine check je tienduizenden euro's kan besparen. Wij kennen de regels, we volgen de ontwikkelingen en we weten precies welke vragen de Belastingdienst stelt bij een bedrijfsbezoek. Die kennis delen we graag.
Hoe Benfi Finance hierbij helpt
"We hebben voor meerdere klanten hun zzp-relaties doorgelicht. In twee gevallen bleek de werkwijze niet te kloppen met het contract. Dat hebben we aangepast voordat het een probleem werd. Dat is precies waarom je een boekhouder wilt die meedenkt, niet alleen facturen verwerkt."
Benieuwd hoe wij meedenken? Bekijk wat onze boekhouders voor je doen of vraag direct een gratis adviesgesprek aan.
Veelgestelde vragen over schijnzelfstandigheid
Kan de Belastingdienst in 2026 echt boetes opleggen?
Ja. Vergrijpboetes zijn mogelijk bij opzet of grove schuld. Verzuimboetes worden in 2026 nog niet opgelegd, maar naheffingen van loonheffingen wel. Vanaf 2027 vervallen alle versoepelingen.
Hoever gaan naheffingen terug?
Tot 1 januari 2025. Alleen bij kwaadwillendheid of het negeren van eerdere aanwijzingen kan de Belastingdienst verder teruggaan.
Ik werk al jaren met dezelfde zzp'er. Is dat een probleem?
Dat kan het zijn. Een langdurige samenwerking met één opdrachtgever is een van de negen criteria die richting dienstverband wijzen. Het hangt af van het totaalplaatje, maar het is zeker een signaal om serieus te nemen.
Wat is het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief?
Bij een uurtarief onder de €38 wordt vermoed dat er sprake is van een arbeidsovereenkomst. De bewijslast verschuift dan naar de opdrachtgever: jij moet aantonen dat het géén dienstverband is.
Mijn zzp'er heeft een eigen BV. Ben ik dan veilig?
Niet automatisch. Als de BV geen reële functie vervult (bijvoorbeeld alleen opgezet om een dienstverband te vermijden), kan de Belastingdienst de BV 'wegdenken'. Dan wordt de relatie alsnog beoordeeld alsof je direct met de persoon werkt.
Wat als mijn zzp'er meerdere opdrachtgevers heeft?
Dat is een positief signaal, maar het is niet allesbepalend. De Belastingdienst kijkt naar het totaalplaatje. Als de zzp'er bij jou 40 uur per week werkt en bij andere opdrachtgevers af en toe een klusje doet, weegt dat mee.
Is een modelovereenkomst nog geldig?
Bestaande goedgekeurde modelovereenkomsten worden geëerbiedigd tot eind 2029. Maar let op: de overeenkomst beschermt je alleen als je in de praktijk ook handelt naar wat erin staat. Het contract is niet doorslaggevend, de feitelijke werkwijze wel.
Wat doet de Belastingdienst bij een controle?
Het begint meestal met een bedrijfsbezoek: een gesprek over hoe je met zzp'ers werkt. Als je kunt aantonen dat je er serieus mee bezig bent, kan een waarschuwing volstaan. Kun je dat niet? Dan volgt een boekenonderzoek en mogelijk een naheffing.
Werk je met zzp'ers? Laat het checken
Bij Benfi Finance gaat het om meer dan alleen facturen verwerken. We denken mee over je bedrijf, je belasting en ja, ook over de risico's van werken met zzp'ers. Wil je weten wat wij als boekhouder in Den Haag voor je kunnen betekenen? Of ben je benieuwd naar onze tarieven? Zoek je specifiek belastingadvies hierover?
We helpen je graag. Lees meer over ons team of neem direct contact op. Die ene check kan je duizenden euro's besparen.
Deel deze informatie..
